Bài viết - ThS. Nguyễn Thị Tấm - THÔNG TƯ 99 VÀ IFRS – ĐIỂM GIỐNG VÀ KHÁC NHAU
THÔNG TƯ 99 VÀ IFRS – ĐIỂM GIỐNG VÀ KHÁC NHAU
Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với thị trường quốc tế, việc hoàn thiện hệ thống kế toán theo hướng minh bạch và hiện đại là yêu cầu tất yếu. Thông tư 99/2025/TT-BTC được Bộ Tài chính ban hành nhằm thay thế Thông tư 200, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong việc đổi mới chế độ kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam. Đồng thời, IFRS (International Financial Reporting Standards – Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế) hiện đang là hệ thống chuẩn mực kế toán được áp dụng rộng rãi trên toàn thế giới. Giữa Thông tư 99 và IFRS có nhiều điểm tương đồng nhưng cũng tồn tại những khác biệt đáng chú ý.
1. Điểm giống nhau giữa Thông tư 99 và IFRS
a. Đều hướng đến tính minh bạch tài chính
Cả Thông tư 99 và IFRS đều đặt mục tiêu nâng cao chất lượng thông tin tài chính, giúp báo cáo tài chính phản ánh trung thực và hợp lý tình hình hoạt động của doanh nghiệp. Điều này giúp nhà đầu tư, ngân hàng và các bên liên quan dễ dàng đánh giá năng lực tài chính của doanh nghiệp.
b. Khuyến khích tăng cường kiểm soát nội bộ
Hai hệ thống đều chú trọng vai trò của kiểm soát nội bộ trong công tác kế toán và quản trị doanh nghiệp. Việc tăng cường kiểm soát giúp hạn chế sai sót, gian lận và nâng cao độ tin cậy của báo cáo tài chính.
c. Hỗ trợ chuyển đổi số trong kế toán
Thông tư 99 thúc đẩy sử dụng chứng từ điện tử và hệ thống dữ liệu số, trong khi IFRS cũng phù hợp với môi trường kế toán hiện đại ứng dụng công nghệ cao. Đây là xu hướng tất yếu trong thời đại chuyển đổi số.
d. Tăng tính linh hoạt cho doanh nghiệp
Nếu như trước đây kế toán Việt Nam mang tính cứng nhắc thì Thông tư 99 đã cho phép doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc xây dựng hệ thống kế toán. Điều này tương đồng với IFRS – hệ thống chuẩn mực đề cao xét đoán nghề nghiệp và bản chất kinh tế của giao dịch.
e. Hướng tới hội nhập quốc tế
Thông tư 99 được xem là bước đệm để doanh nghiệp Việt Nam tiến gần hơn với IFRS. Việc tiệm cận chuẩn quốc tế giúp nâng cao khả năng thu hút đầu tư nước ngoài và tăng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.
2. Điểm khác nhau giữa Thông tư 99 và IFRS
|
Tiêu chí |
Thông tư 99/2025/TT-BTC |
IFRS |
|
Bản chất hệ thống |
Mang tính hướng dẫn và quản lý nhà nước |
Mang tính nguyên tắc (principle-based) |
|
Mục tiêu chính |
Phục vụ quản lý doanh nghiệp và cơ quan quản lý tại Việt Nam |
Phục vụ nhà đầu tư và thị trường tài chính quốc tế |
|
Hệ thống tài khoản |
Có khung tài khoản hướng dẫn |
Không quy định hệ thống tài khoản cụ thể |
|
Mức độ linh hoạt |
Linh hoạt hơn trước nhưng vẫn có quy định cụ thể |
Linh hoạt cao, phụ thuộc xét đoán nghề nghiệp |
|
Nguyên tắc ghi nhận tài sản |
Chủ yếu theo giá gốc lịch sử |
Ưu tiên giá trị hợp lý (fair value) |
|
Báo cáo tài chính |
Vừa phục vụ quản lý nhà nước vừa phục vụ doanh nghiệp |
Chủ yếu phục vụ nhà đầu tư |
|
Yêu cầu thuyết minh |
Mức độ chi tiết thấp hơn IFRS |
Yêu cầu thuyết minh rất chi tiết |
|
Chi phí áp dụng |
Phù hợp hơn với doanh nghiệp Việt Nam |
Chi phí triển khai và vận hành cao |
|
Trình độ nhân sự yêu cầu |
Phù hợp đa số kế toán Việt Nam |
Yêu cầu chuyên môn và ngoại ngữ cao |
|
Đối tượng áp dụng |
Hầu hết doanh nghiệp tại Việt Nam |
Chủ yếu doanh nghiệp lớn, niêm yết, đa quốc gia |
3. Đánh giá chung
Thông tư 99/2025/TT-BTC là bước tiến quan trọng trong quá trình cải cách kế toán tại Việt Nam. So với các quy định trước đây, thông tư mới đã có nhiều điểm tiệm cận IFRS như tăng tính minh bạch, linh hoạt và thúc đẩy chuyển đổi số. Tuy nhiên, giữa hai hệ thống vẫn tồn tại khoảng cách nhất định do điều kiện kinh tế, trình độ quản trị và đặc thù pháp lý của Việt Nam.
Trong tương lai, khi doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực quản trị và nguồn nhân lực kế toán, việc áp dụng IFRS sẽ trở nên thuận lợi hơn. Vì vậy, Thông tư 99 có thể được xem là “cầu nối” giúp hệ thống kế toán Việt Nam từng bước hội nhập với chuẩn mực quốc tế.