CÁC THAY ĐỔI LỚN VỀ KẾ TOÁN VÀ THUẾ

ÁP DỤNG TỪ NĂM 2026

1. Xóa bỏ thuế khoán cho hộ kinh doanh (HKD)

Từ ngày 01/01/2026, hình thức thuế khoán chính thức được bãi bỏ theo Nghị quyết 198/2025/QH15. Toàn bộ HKD sẽ chuyển sang cơ chế tự kê khai, tự tính và tự nộp thuế dựa trên doanh thu thực tế.

Trước đây, thuế khoán dựa trên doanh thu ước tính do cơ quan thuế ấn định, dẫn đến thiếu chính xác và không công bằng giữa các hộ. Việc bãi bỏ thuế khoán nhằm:

            Minh bạch hóa doanh thu: Thuế được tính trên con số thực tế phát sinh.

          Chống thất thu ngân sách: Tránh việc hộ kinh doanh quy mô lớn nhưng vẫn núp bóng thuế khoán để đóng thuế thấp.

          Đồng bộ hóa với hóa đơn điện tử: Mọi giao dịch bán hàng đều phải xuất hóa đơn để quản lý.

Ngưỡng doanh thu tính thuế: HKD có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm được miễn thuế GTGT và TNCN.

Phân nhóm quản lý: HKD được chia thành 3 nhóm mới (thay thế cách phân loại cũ) để quản lý thuế theo quy mô doanh thu và đặc thù ngành nghề.

        Yêu cầu sổ sách: 100% HKD phải thực hiện kê khai, sử dụng hóa đơn điện tử và ghi chép sổ sách kế toán để làm căn cứ tính thuế.

Việc xóa bỏ thuế khoán là một bước ngoặt lớn, buộc các hộ kinh doanh (HKD) phải chuyên nghiệp hóa công tác kế toán. Dưới đây là phân tích chi tiết về những thay đổi này từ năm 2026:

Thay vì nộp một mức thuế cố định hàng tháng, HKD sẽ áp dụng phương pháp kê khai. Cụ thể:

Tự kê khai: HKD tự lập tờ khai thuế (thường là theo quý) dựa trên sổ sách kế toán.

Tự nộp thuế: Tính toán số thuế phải nộp dựa trên doanh thu thực và các mức thuế suất quy định cho từng ngành nghề

Khi không còn thuế khoán, HKD bắt buộc phải thực hiện các đầu việc sau:

Sử dụng Hóa đơn điện tử: Phải xuất hóa đơn cho khách hàng ngay khi bán hàng. Việc không xuất hóa đơn sẽ bị xử phạt nặng theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP (lên đến 80 triệu đồng).

Ghi chép sổ sách: Phải có sổ nhật ký bán hàng, sổ theo dõi doanh thu, chi phí, nguyên vật liệu và lương nhân viên.

Lưu trữ chứng từ: Mọi hóa đơn mua vào, bán ra phải được lưu trữ tối thiểu 10 năm để phục vụ thanh tra, kiểm tra.

2. Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200

Thông tư 99/2025/TT-BTC mang lại những thay đổi căn bản trong hệ thống kế toán doanh nghiệp từ kỳ tài chính 2026:

Tăng quyền tự chủ: Doanh nghiệp có quyền tự thiết kế mẫu chứng từ và sổ kế toán, miễn là đảm bảo tính minh bạch và tuân thủ Luật Kế toán.

Thay đổi thuật ngữ: Khai tử khái niệm "Bảng Cân đối kế toán", thay bằng "Báo cáo tình hình tài chính" để phù hợp với thông lệ quốc tế.

Hệ thống tài khoản (TK): Loại bỏ các TK không còn phù hợp như TK 161, 441, 611, 631 và bổ sung các TK mới để phản ánh chính xác các nghiệp vụ kinh tế hiện đại.

3. Biểu thuế TNCN 5 bậc mới

Biểu thuế lũy tiến từng phần được rút gọn từ 7 bậc xuống còn 5 bậc, giúp giảm gánh nặng thuế cho người thu nhập trung bình:

Bậc 1: Thu nhập tính thuế đến 10 triệu đồng/tháng áp dụng thuế suất 5%.

Bậc 2: Trên 10 đến 30 triệu đồng/tháng áp dụng 10%.

Bậc 3: Trên 30 đến 60 triệu đồng/tháng áp dụng 20%.

Bậc 4: Trên 60 đến 100 triệu đồng/tháng áp dụng 30%.

Bậc 5: Trên 100 triệu đồng/tháng áp dụng 35%.

4. Quy định về Hóa đơn điện tử & Xử phạt

Hóa đơn sai sót: Theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP, hóa đơn điện tử có sai sót sẽ thực hiện điều chỉnh hoặc thay thế, không còn quy định hủy hóa đơn.

Xử phạt vi phạm: Từ ngày 16/01/2026, hành vi không lập hóa đơn điện tử khi bán hàng có thể bị phạt tới 80 triệu đồng theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP