Bài viết - ThS. Lê Thị Huyền Trâm - PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TRANG BỊ TÀI SẢN CỐ ĐỊNH
PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TRANG BỊ TÀI SẢN CỐ ĐỊNH
ThS. Lê Thị Huyền Trâm
Tóm tắt
Phân tích tình hình trang bị tài sản cố định (TSCĐ) trong doanh nghiệp thông qua hai nội dung chính: biến động, cơ cấu và tình trạng kỹ thuật của TSCĐ. Việc phân tích dựa trên so sánh nguyên giá, tỷ trọng và mức tăng giảm của từng loại tài sản giữa đầu năm và cuối năm. Đồng thời, hệ số hao mòn được sử dụng để đánh giá mức độ cũ mới và tình trạng kỹ thuật của TSCĐ. Qua đó, doanh nghiệp xác định hiệu quả phân bổ, sử dụng tài sản và nhu cầu đầu tư đổi mới, sửa chữa. Kết quả phân tích là cơ sở giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực sản xuất kinh doanh và sử dụng vốn đầu tư hợp lý
Từ khóa: trang bị, tài sản cố định, phân tích
1.Phân tích tình hình biến động và cơ cấu tài sản cố định
Căn cứ theo chức năng trong quá trình sản xuất kinh doanh của DN, thì TSCĐ có thể chia ra làm 2 loại: TSCĐ dùng trong sản xuất và TSCĐ dùng ngoài sản xuất.
TSCĐ dùng trong sản xuất là những TSCĐ tham gia vào sản xuất để tạo ra sản phẩm hoặc cung cấp dịch vụ. Ðây là loại TSCĐ cần thiết được ưu tiên trang bị vì nó có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả sản xuất kinh doanh của DN. TSCĐ dùng trong sản xuất bao gồm: Nhà cửa, vật kiến trúc, máy móc thiết bị, phương tiện vận tải...
TSCĐ dùng ngoài sản xuất là những tài sản không tham gia vào quá trình sản xuất để tạo ra sản phẩm, nó bao gồm: TSCĐ dùng trong bán hàng và quản lý chung.
- Phân tích tình hình biến động tài sản cố định
Phương pháp phân tích là so sánh giữa số cuối năm và số đầu năm cả về nguyên giá lẫn tỷ trọng của từng loại, từng nhóm TSCĐ để biết được sự biến động về tài sản cố định và phải dựa vào tình hình thực tế của doanh nghiệp để có nhận xét đánh giá.
- Phân tích cơ cấu tài sản cố định
Là xem xét tỷ trọng của từng loại tài sản cố định chiếm trong tổng số có hợp lý không. Cơ cấu TSCĐ được coi là hợp lý nếu sự phân bố TSCĐ vào mỗi nhóm, mỗi loại hợp lý, đảm bảo yêu cầu phục vụ sản xuất kinh doanh một cách có hiệu quả. Ðồng thời, để xem xét sự thay đổi về qui mô, chúng ta cần phải phân tích biến động tăng, giảm TSCĐ trong năm để từ đó khai thác được những tiềm năng đang tiềm ẩn và khắc phục những yếu kém trong việc bố trí cơ cấu tài sản cố định.
Tài sản cố định trong doanh nghiệp xét theo phạm vi có thể chia làm 3 nhóm:
+ Tài sản cố định dùng cho sản xuất kinh doanh (dùng cho sản xuất và quản lý)
+ Tài sản cố định dùng cho mục đích phúc lợi, sự nghiệp, an ninh, quốc phòng.
+ Tài sản cố định không dùng, chưa dùng, chờ thanh lý.
Để minh họa cho phương pháp phân tích tình hình biến động tài sản cố định, ta sử dụng số liệu về tài sản cố định của doanh nghiệp sản xuất qua bảng phân tích sau:
BẢNG PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH BIẾN ĐỘNG TÀI SẢN CỐ ĐỊNH (1.000 đồng)
|
Loại tài sản cố định |
Đầu năm |
Cuối năm |
Chênh lệch |
|||
|
N.giá |
Tỷ trọng % |
N.giá |
Tỷ trọng% |
Mức |
Tỷ lệ % |
|
|
1.Tsản CĐ dùng trong SX -Trong đó phương tiện kỹ thuật 2.Tsản cố định dùng ngoài SX - Tsản CĐ dùng cho Bán hàng - Tài sản cố định cho quản lý DN |
800 400 450 150 300 |
64 32 36 12 24 |
1.122 765 578 204 374 |
66 45 34 12 22 |
+322 +365 +128 +54 +74 |
+45,25 +91,25 +28,4 +36,0 +24,7 |
|
Tổng cộng |
1.250 |
100 |
1.700 |
100 |
+450 |
+36,0 |
Qua tài liệu phân tích ta thấy tài sản cố định năm nay tăng nhiều so với năm trước 36%, tương ứng với mức tăng 450 triệu đồng. Điều này chứng tỏ quy mô tài sản cố định của doanh nghiệp tăng lên đáng kể. Cụ thể như sau:
- Tài sản cố định dùng cho sản xuất tăng mạnh 45,25%, trong đó phương tiện kỹ thuật tăng 91,25% tương ứng 365 triệu đồng, doanh nghiệp chú ý quan tâm đến tăng năng lực sản xuất trực tiếp, nhằm tăng năng suất lao động, tăng sản lượng sản xuất, hạ giá thành sản phẩm.
- Tài sản cố định dùng ngoài sản xuất tăng 28,4%, trong đó tài sản cố định bán hàng tăng 36%, tương ứng 54 triệu đồng. Như vậy, doanh nghiệp đã đầu tư tăng thêm tài sản cố định để phục vụ cho công tác bán hàng nhằm tăng thêm doanh thu.
- Về sự biến động kết cấu tài sản cố định: tỷ trọng tài sản cố định dùng cho sản xuất tăng 2% (66% - 64%) trong đó các phương tiện kỹ thuật tăng mạnh 13% (45% - 32%).
Tài sản cố định dùng ngoài sản xuất có xu hướng giảm 2% (36% - 34%), riêng đối với tài sản cố định dùng cho bán hàng tăng về số tuyệt đối là 54 triệu đồng, còn về tỷ trọng thì không thay đổi (12%), điều này chứng tỏ mức tăng tương ứng với quy mô chung.
2.Phân tích tình hình trang bị kỹ thuật của tài sản cố định
Tài sản cố định tham vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh tài sản cố định bị hao mòn dần, về giá trị hao mòn được chuyển dần vào giá trị sản phẩm, như vậy tài sản cố định cùng tham gia vào nhiều chu kỳ kinh doanh thì tài sản cố định càng cũ đi, số hao mòn lũy kế càng lớn. Do đó, để đánh giá tình trạng kỹ thuật của tài sản cố định ta phải căn cứ vào hệ số hao mòn của tài sản cố định, ta có chỉ tiêu phân tích sau:

H: Hệ số hao mòn tài sản cố định
HM: Giá trị hao mòn luỹ kế
NG: Nguyên giá TSCĐ
Hệ số hao mòn càng gần 1, chứng tỏ tài sản cố định của doanh nghiệp càng cũ, do đó doanh nghiệp cần đổi mới và trang bị lại tài sản cố định.
Hệ số hao mòn tài sản cố định càng nhỏ hơn 1, chứng tỏ tài sản cố định của doanh nghiệp càng mới hoặc được đổi mới nhiều.
Phương pháp phân tích là so sánh hệ số hao mòn tài sản cố định ở các thời điểm cuối năm so với đầu năm, toàn bộ hay của từng loại TSCĐ riêng sẽ thấy được sự biến động về tình trạng kỹ thuật chung của toàn bộ TSCÐ cũng như của từng loại TSCÐ riêng biệt trong DN. Trên cơ sở đó sẽ có các giải pháp sử dụng và đầu tư cho hợp lý như trang bị đổi mới, sửa chữa tài sản cố định.
H = H1 – H0
Trong đó: + H1: Hệ số hao mòn TSCÐ cuối năm hoặc của năm nay.
+ H0: Hệ số hao mòn TSCÐ đầu năm hoặc của năm trước.
Nếu: H > 0 Chứng tỏ tình trạng kỹ thuật của TSCÐ đã giảm do quá trình sử dụng.
Nếu H < 0 Ngược lại tình trạng kỹ thuật cuả TSCÐ không đổi hoặc tăng lên, nguyên nhân trong trường hợp này có thể do trong kỳ có sự đầu tư tăng thêm TSCÐ.
Để phân tích tình trạng kỹ thuật của TSCĐ, ta lập bảng phân tích sau:
BẢNG PHÂN TÍCH TÌNH TRẠNG KỸ THUẬT CỦA TÀI SẢN CỐ ĐỊNH
|
Loại tài sản cố định |
NG (1.000đồng) |
H.mòn (1.000đồng) |
HSH.mòn ( %) |
|||
|
Đầu năm |
Cuối năm |
Đ.N |
C.N |
Đ.N |
C.N |
|
|
1.TSCĐ dùng trong s.x -Phương tiện k.thuật -Nhà cửa, vật kiến trúc 2.TSCĐ dùng ngoài s.x -TSCĐ bán hàng -TSCĐ quản lý |
750.000 400.000 350.000 500.000 150.000 350.000 |
805.000 425.000 380.000 522.000 172.000 350.000 |
232.500 122.000 110.500 142.500 42.000 100.500 |
281.750 148.750 133.000 222..510 68.600 153.910 |
31,00 30,50 31,57 28,50 28,00 28,71 |
35,00 35,00 35,00 42,63 40,00 43,70 |
|
Tổng cộng |
1.250.000 |
1.327.000 |
375.000 |
504.260 |
30,00 |
38,00 |
- Tài sản cố định dùng cho sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp tương đối cũ và hao mòn nhanh. Đầu năm hệ số hao mòn 30%, cuối năm tăng lên 38%.
- Tài sản cố định dùng cho sản xuất tương đối cũ, tuy nhiên mức độ hao mòn tăng ít hơn quy mô chung, đầu năm hệ số hao mòn 31%, cuối năm tăng lên 35%; trong đó hệ số hao mòn của phương tiện kỹ thuật đầu năm tăng 30,5%; nhà cửa vật kiến trúc 31,57% nhưng cuối năm đều tăng lên 35%. Điều này thể hiện phương tiện kỹ thuật hao mòn nhanh hơn nhà cửa vật kiến trúc.
- Tài sản cố định dùng ngoài sản xuất đầu năm hệ số hao mòn thấp hơn tài sản cố định dùng trong sản xuất (28,5% < 31%). Tuy nhiên, cuối năm hệ số hao mòn tăng mạnh: 42,63% (trong đó tài sản cố định bán hàng 40%, tài sản cố định dùng quản lý 43,97%). Điều này chứng tỏ tài sản cố định hao mòn nhanh.
Tài liệu tham khảo
1. Giáo trình Phân tích hoạt động kinh doanh – TS Trịnh Văn Sơn, Đào Nguyên Phi-ĐH Huế- 2006
2. Kế toán Quản trị và Phân tích kinh doanh-Th.S Nguyễn Phú Giang- NXB Tài Chính 2005
3. Phân tích hoạt động kinh doanh - TS. Phạm Văn Dược, Ðặng Kim Cương- NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh 2005
- Bài viết - ThS. Hồ Thị Phi Yến - Phân loại Tài sản sinh học và phương pháp hạch toán tài sản sinh học
- Bài viết - ThS. Nguyễn Thị Đoan Trang - ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA IFRS 3 VÀ VAS 11 (HỢP NHẤT KINH DOANH)
- Bài viết - ThS. Thái Nữ Hạ Uyên - NHỮNG ĐỐI TƯỢNG ĐƯỢC MIỄN THUẾ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TỪ NGÀY 1/1/2026
- Bài viết - ThS. Nguyễn Thị Tấm - TỶ GIÁ NGOẠI TỆ TRÊN HÓA ĐƠN ĐIỆN TỬ VÀ TRONG GHI NHẬN KẾ TOÁN: NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VIỆT NAM SAU HƯỚNG DẪN MỚI THÁNG 9/2026
- Bài viết - ThS. Nguyễn Khánh Thu Hằng - Đề xuất sửa đổi cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập: Hướng tới tính đúng, tính đủ và tăng quyền chủ động