Những hiệu quả mang lại của việc sử dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC đối với doanh nghiệp

Ngô Thị Kiều Trang

 

1. Giới thiệu và bối cảnh pháp lý

Ngày 27/10/2025, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp, chính thức thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và áp dụng cho các năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau thời điểm này. Đây được xem là một bước ngoặt quan trọng trong hệ thống kế toán doanh nghiệp Việt Nam, nhằm nâng cao tính minh bạch, tính tự chủ và sự phù hợp với thông lệ quốc tế trong công tác tài chính kế toán của doanh nghiệp.

Thông tư 99 không chỉ đơn thuần điều chỉnh nội dung kỹ thuật về kế toán – như hệ thống tài khoản, chứng từ hay báo cáo tài chính – mà còn mở rộng phạm vi điều chỉnh sang quản trị nội bộ, kiểm soát rủi ro và trách nhiệm quản lý tài chính trong doanh nghiệp. Đây là điểm khác biệt căn bản so với Thông tư 200 vốn chỉ tập trung vào ghi chép và trình bày báo cáo.

2. Những điểm mới trong Thông tư 99 và tác động đối với doanh nghiệp

2.1. Gia tăng tính tự chủ trong hoạt động kế toán

Một trong những điểm nổi bật nhất của Thông tư 99 là trao quyền tự chủ lớn hơn cho doanh nghiệp trong các vấn đề kế toán nội bộ:

• Doanh nghiệp được thiết kế và điều chỉnh hệ thống sổ sách, chứng từ kế toán phù hợp với đặc thù kinh doanh, miễn là đảm bảo đủ nội dung cơ bản theo Luật Kế toán.
• Việc ký tên, hình thức ghi chép trên chứng từ cũng được linh hoạt hóa hơn, thoát khỏi những quy định quá chi tiết và cứng nhắc trước đây.
• Hệ thống Biểu mẫu kế toán và Hệ thống Tài khoản kế toán có thể được mở rộng đến cấp độ chi tiết (Level 2/3) phục vụ mục tiêu quản trị nội bộ.

Lợi ích thực tế:
➤ Tự chủ cho phép doanh nghiệp chủ động phản ánh hoạt động kinh doanh thực tế vào hệ thống kế toán, phù hợp với mô hình quản trị doanh nghiệp, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý tài chính.
➤ Giảm chi phí thời gian và nhân sự để điều chỉnh chứng từ/sổ sách theo các tiêu chuẩn pháp lý quá cứng nhắc, giúp tăng hiệu suất của bộ phận kế toán.

2.2. Tăng cường tính minh bạch và tin cậy của báo cáo tài chính

Thông tư 99 quy định rõ hơn về cấu trúc và nội dung báo cáo tài chính, đặc biệt là:

• Các quy định về hợp nhất báo cáo tài chính giữa trụ sở chính và các đơn vị trực thuộc được làm rõ, bao gồm trách nhiệm loại trừ giao dịch nội bộ, giúp báo cáo tổng hợp phản ánh đúng bản chất tài chính của toàn hệ thống.
• Cho phép doanh nghiệp bổ sung chỉ tiêu trên báo cáo tài chính nếu đặc thù hoạt động yêu cầu, nhưng phải thuyết minh rõ nội dung.
• Mã chỉ tiêu thống nhất, chuẩn hóa việc trình bày để dễ so sánh giữa các kỳ và giữa các doanh nghiệp.

Lợi ích đối với doanh nghiệp:

➤ Báo cáo tài chính đáng tin cậy hơn: Điều này rất quan trọng đối với các doanh nghiệp liên quan đến đầu tư, vay vốn ngân hàng hoặc kiểm toán độc lập.
➤ Tăng khả năng so sánh và phân tích tài chính giữa các kỳ, giúp nhà quản trị ra quyết định chiến lược tốt hơn.
➤ Thu hút đầu tư: Nhà đầu tư trong và ngoài nước quan tâm đến những doanh nghiệp có báo cáo minh bạch và tuân thủ các chuẩn mực kế toán mới.

2.3. Linh hoạt hơn trong quản trị nhóm doanh nghiệp và đơn vị trực thuộc

Các quy định mới liên quan đến cộng gộp thông tin tài chính giữa đơn vị chính và chi nhánh/đơn vị trực thuộc tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp:

• Doanh nghiệp có thể phân quyền cho đơn vị trực thuộc lập hoặc không lập báo cáo tài chính riêng, tùy theo mô hình quản trị.
• Việc loại trừ giao dịch nội bộ một cách chặt chẽ giúp tránh ghi nhận trùng doanh thu/chi phí trong báo cáo tài chính hợp nhất.

Hiệu quả quản trị:
➤ Thuận lợi trong việc hợp nhất dữ liệu tài chính của các đơn vị thành viên mà vẫn đảm bảo độ chính xác, hiệu quả trong phân tích và dự báo tài chính.
➤ Hỗ trợ các doanh nghiệp đa ngành, đa chi nhánh trong việc xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả hơn.

2.4. Tiếp cận thông lệ kế toán quốc tế (IFRS) và chuyển đổi số

Một trong những định hướng chiến lược của Thông tư 99 là tiệm cận chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS), giúp doanh nghiệp Việt Nam bớt lệ thuộc vào hệ thống kế toán thuần túy theo quy định nội địa và tiến gần hơn với thông lệ quốc tế.

Bên cạnh đó, Thông tư 99 cũng thể hiện sự ủng hộ đối với chứng từ điện tử và kế toán số, tạo điều kiện pháp lý tốt hơn để doanh nghiệp ứng dụng công nghệ vào quản lý tài chính.
Lợi ích thiết thực:
➤ Hỗ trợ hội nhập sâu rộng: Doanh nghiệp có cơ sở để chuẩn hóa, trình bày báo cáo theo yêu cầu của đối tác quốc tế, nhà đầu tư nước ngoài.
➤ Tối ưu hoá hệ thống ERP và tự động hóa kế toán: Với cấu trúc tài khoản linh hoạt, doanh nghiệp có thể đồng bộ hệ thống kế toán với nền tảng ERP và báo cáo quản trị tập trung.

3. Lợi ích tổng quát đối với doanh nghiệp

Khi nhìn tổng thể, Thông tư 99 mang lại cho doanh nghiệp những lợi ích chiến lược và thiết thực sau:

3.1. Nâng cao hiệu quả quản trị tài chính

Doanh nghiệp có cơ sở pháp lý để tổ chức lại hệ thống tài chính – kế toán theo hướng hiện đại, tối ưu hóa nghiệp vụ, giúp ban lãnh đạo có cái nhìn chính xác và kịp thời về tình hình tài chính. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh, biến động thị trường và yêu cầu minh bạch ngày càng cao.

3.2. Giảm chi phí tuân thủ và cải thiện năng lực nguồn nhân lực

Việc linh hoạt hóa các quy định về chứng từ, tài khoản và báo cáo giúp giảm bớt gánh nặng tuân thủ hành chính, từ đó doanh nghiệp có thể tập trung nguồn lực vào các hoạt động tạo giá trị hơn. Đồng thời, nhân sự kế toán và tài chính sẽ được đào tạo theo chuẩn mới, giúp nâng cao năng lực và chuyên môn.

3.3. Tạo điều kiện thuận lợi hơn trong tiếp cận vốn và mở rộng kinh doanh

Báo cáo tài chính minh bạch hơn, dễ đọc hơn và phù hợp với các chuẩn mực quốc tế sẽ giúp các doanh nghiệp Việt Nam thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước, cũng như hợp tác chiến lược với các tập đoàn đa quốc gia.

4. Kết luận

Thông tư 99/2025/TT-BTC ra đời không chỉ mang tính cập nhật kỹ thuật hay điều chỉnh nội dung kế toán, mà còn là bước chuyển đổi căn bản trong tư duy quản trị tài chính – kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam. Từ việc tăng quyền tự chủ, linh hoạt trong ghi chép kế toán đến nâng cao tính minh bạch trong báo cáo tài chính và hỗ trợ hội nhập quốc tế, Thông tư 99 mở ra một chặng đường mới cho doanh nghiệp trong quản trị tài chính hiện đại, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

 

Tài liệu tham khảo

1. Các điểm mới về Báo cáo tài chính trong Thông tư 99/2025/TT-BTC (Ketoan.vn) – về định hướng báo cáo hợp nhất và minh bạch.
2. Thông tư 99/2025/TT-BTC – nâng cao kiểm soát nội bộ và giải pháp cho doanh nghiệp (TRG International) – về quản trị nội bộ và tự chủ.
3. Vietnam’s Tax and Accounting Updates for Businesses in 2026 (Vietnam Briefing) – về tính linh hoạt tài khoản và ERP alignment.