Quy Định Mới Về Quản Lý Và Khấu Hao Tài Sản Nhà Nước: Những Điểm Nổi Bật Từ Thông Tư 141/2025/TT-BTC

          Nguyễn Khánh Thu Hằng

Tóm tắt

Vào cuối năm 2025, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư số 141/2025/TT-BTC, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống pháp lý liên quan đến quản lý tài sản công. Văn bản này, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 và áp dụng cho năm tài chính 2026, thay thế cho Thông tư 23/2023/TT-BTC trước đó, nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong việc theo dõi, tính toán hao mòn cũng như khấu hao tài sản cố định (TSCĐ) tại các cơ quan nhà nước, tổ chức, đơn vị sự nghiệp công lập và cả những TSCĐ mà Nhà nước giao cho doanh nghiệp quản lý mà không tính vào vốn nhà nước.

Từ khoá: TSCĐ, ….

Phạm Vi Áp Dụng Và Mục Tiêu Chính

Thông tư mới tập trung vào việc quy định chi tiết chế độ quản lý TSCĐ, bao gồm cả TSCĐ hữu hình và vô hình. Cụ thể, nó hướng dẫn cách xác định nguyên giá, mức độ hao mòn, tỷ lệ khấu hao và giá trị còn lại của tài sản, đảm bảo rằng mọi hoạt động hạch toán đều được thực hiện một cách chính xác và kịp thời. Phạm vi điều chỉnh bao quát rộng rãi, từ các cơ quan trung ương đến địa phương, và đặc biệt nhấn mạnh trách nhiệm của doanh nghiệp nhận TSCĐ từ Nhà nước mà không phải ghi nhận vào vốn góp. Mục tiêu cốt lõi là thúc đẩy sự minh bạch trong quản lý tài sản công, hỗ trợ quá trình sắp xếp lại bộ máy hành chính và đổi mới cơ chế tài chính nhà nước từ năm 2026 trở đi.

Một điểm đáng chú ý là việc xử lý TSCĐ vô hình, chẳng hạn như phần mềm, quyền sử dụng đất hoặc bằng sáng chế. Thông tư cung cấp hướng dẫn cụ thể về cách tính nguyên giá cho loại tài sản này tại các cơ quan nhà nước, giúp tránh tình trạng bỏ sót hoặc tính toán sai lệch, từ đó nâng cao độ chính xác trong báo cáo tài chính.

Các Yêu Cầu Triển Khai Chính Từ Bộ Tài Chính

Để đảm bảo thông tư được áp dụng đồng bộ, Bộ Tài chính đã gửi công văn hướng dẫn đến các bộ, ngành, cơ quan trung ương và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Các đơn vị liên quan được yêu cầu tập trung vào một số nhiệm vụ then chốt:

• Tuyên Truyền Và Phổ Biến Quy Định: Các cơ quan cần tổ chức các buổi hướng dẫn, đào tạo để đảm bảo tất cả đối tượng chịu ảnh hưởng nắm rõ nội dung. Điều này bao gồm việc hướng dẫn xác định nguyên giá TSCĐ, tính toán hao mòn, trích khấu hao và đánh giá giá trị còn lại, nhằm tránh sai sót trong thực tiễn.
• Hạch Toán Kịp Thời Sau Đầu Tư: Các chủ đầu tư và ban quản lý dự án phải ghi nhận TSCĐ ngay khi đưa vào sử dụng, bất kể dự án đã quyết toán hay chưa. Điều này giúp tránh tình trạng trì hoãn hạch toán, đảm bảo tài sản được theo dõi đầy đủ từ giai đoạn đầu.
• Ban Hành Danh Mục Đặc Thù: Các bộ, ngành và địa phương phải xây dựng danh mục TSCĐ đặc thù trong lĩnh vực quản lý của mình, đồng thời quy định thời gian sử dụng, tỷ lệ hao mòn cho TSCĐ vô hình. Ngoài ra, cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định chuyển tiếp tại Điều 18, đặc biệt với TSCĐ đã điều chuyển trước ngày 1/1/2026 hoặc thuộc đơn vị đã giải thể do tái cấu trúc bộ máy.

Tác Động Và Lợi Ích Dài Hạn

Việc áp dụng Thông tư 141/2025/TT-BTC dự kiến sẽ góp phần lớn vào việc nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản nhà nước, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách hành chính và số hóa quản lý tài chính. Bằng cách siết chặt quy trình hạch toán, thông tư giúp giảm thiểu lãng phí, tăng tính minh bạch và hỗ trợ các quyết định đầu tư công hiệu quả hơn. Tuy nhiên, các đơn vị cần chú ý đến các vướng mắc tiềm ẩn, như trường hợp TSCĐ đặc thù chưa có danh mục rõ ràng, và báo cáo kịp thời về Bộ Tài chính để được hỗ trợ.

Kết Luận

Tóm lại, quy định mới này không chỉ là công cụ quản lý mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của hệ thống tài chính công, đảm bảo rằng mọi tài sản nhà nước đều được khai thác tối ưu trong giai đoạn chuyển đổi số và hội nhập kinh tế. Các cơ quan liên quan nên chuẩn bị kỹ lưỡng để tránh gián đoạn trong hoạt động từ đầu năm 2026.

Tài Liệu Tham Khảo

1. Thông tư 141/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính
2. Thông tư 23/2023/TT-BTC