MỘT SỐ ĐIỂM ĐÁNG LƯU Ý CỦA THÔNG TƯ 58/2026/TT-BTC – HƯỚNG DẪN CHẾ ĐỘ KẾ TOÁN CHO DOANH NGHIỆP SIÊU NHỎ

Nguyễn Thị Quỳnh Giao

Ngày 25/5/2026, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 58/2026/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán áp dụng cho doanh nghiệp siêu nhỏ hiệu lực 1/7/2026. Đây là văn bản được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm bởi số lượng doanh nghiệp siêu nhỏ đang chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế. Thông tư mới tiếp tục định hướng xây dựng một hệ thống kế toán đơn giản, dễ thực hiện nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu quản lý, minh bạch thông tin tài chính và tuân thủ pháp luật.

1. Thông tư 58/2026/TT-BTC quy định những nội dung gì?

Theo Điều 1 của Thông tư, văn bản này hướng dẫn về:

• Chứng từ kế toán
• Ghi sổ kế toán
• Lập và trình bày báo cáo tài chính của doanh nghiệp siêu nhỏ
• Việc xác định nghĩa vụ thuế vẫn thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế.

Như vậy, Thông tư 58 tập trung vào tổ chức công tác kế toán, không thay thế các quy định về quản lý thuế hiện hành.

2. Đối tượng áp dụng

Thông tư áp dụng đối với

Doanh nghiệp siêu nhỏ

Tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ được thực hiện theo quy định của pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh

Một điểm đáng chú ý là: Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nếu có nhu cầu cũng được lựa chọn áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 58 để thực hiện công tác kế toán.

Quy định này mở rộng phạm vi áp dụng và tạo thêm lựa chọn cho các chủ thể kinh doanh nhỏ lẻ muốn chuẩn hóa hệ thống kế toán.

Căn cứ điều 4 Luật 04/2017/QH14 hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa  thì doanh nghiệp siêu nhỏ là :

Lĩnh vực	Tiêu chí	Doanh nghiệp siêu nhỏ
Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản; công nghiệp, xây dựng	Số lao động tham gia BHXH bình quân	Không quá 10 người
	Tổng doanh thu của năm Hoặc Tổng nguồn vốn	Không quá 03 tỷ đồng Không quá 03 tỷ đồng
Thương mại, dịch vụ	Số lao động tham gia BHXH bình quân	Không quá 10 người
	Tổng doanh thu của năm Hoặc Tổng nguồn vốn	Không quá 10 tỷ đồng Không quá 03 tỷ đồng

 

3. Những điểm nổi bật của Thông tư 58/2026/TT-BTC

So với cách tổ chức kế toán trước đây, Thông tư 58/2026/TT-BTC mang đến nhiều thay đổi theo hướng thực chất hơn, phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp siêu nhỏ.

Gắn chế độ kế toán với phương pháp nộp thuế của doanh nghiệp

Một trong những điểm mới đáng chú ý là doanh nghiệp siêu nhỏ sẽ căn cứ vào phương pháp nộp thuế GTGT và thuế TNDN để lựa chọn cách ghi sổ kế toán phù hợp.

Điều này giúp doanh nghiệp:

• Không phải áp dụng một mô hình kế toán quá phức tạp
• Giảm trùng lặp giữa kế toán và hồ sơ thuế
• Dễ dàng đối chiếu số liệu khi kê khai với cơ quan thuế.

Đặc biệt, nếu doanh nghiệp thay đổi phương pháp nộp thuế theo quy định, hệ thống sổ kế toán cũng được điều chỉnh tương ứng.

Doanh nghiệp được tiếp tục áp dụng chế độ kế toán đến hết năm tài chính

Theo Thông tư 58, nếu trong năm doanh nghiệp có sự thay đổi về quy mô và không còn đáp ứng tiêu chí doanh nghiệp siêu nhỏ thì: Doanh nghiệp vẫn được tiếp tục áp dụng chế độ kế toán này cho đến hết năm tài chính.

Sau đó mới chuyển sang chế độ kế toán phù hợp từ năm tài chính tiếp theo.

Điểm mới này giúp doanh nghiệp:

• Tránh phải thay đổi sổ sách giữa chừng;
• Hạn chế sai sót khi chuyển đổi chế độ kế toán;
• Giảm chi phí và thời gian đào tạo lại nhân sự.

Mở rộng đối tượng áp dụng cho hộ và cá nhân kinh doanh

Một nội dung khá mới là: Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có thể tự nguyện lựa chọn áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 58.

Điều này cho thấy xu hướng khuyến khích các mô hình kinh doanh nhỏ từng bước chuyên nghiệp hóa công tác tài chính.

Lợi ích đối với hộ kinh doanh:

• Quản lý doanh thu và chi phí bài bản hơn;
• Dễ dàng chứng minh năng lực tài chính khi vay vốn;
• Thuận lợi khi chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp trong tương lai.

Không bắt buộc bố trí kế toán trưởng

Thông tư hướng dẫn : Doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc phải bố trí kế toán trưởng.

Trường hợp doanh nghiệp chỉ bố trí người phụ trách kế toán, người này được ký thay kế toán trưởng trên chứng từ kế toán, sổ kế toán và báo cáo tài chính theo quy định.

Đây là điểm rất thiết thực bởi phần lớn doanh nghiệp siêu nhỏ:

• Có số lượng nghiệp vụ ít
• Không đủ nguồn lực tuyển dụng kế toán trưởng chuyên trách
• Thường sử dụng dịch vụ kế toán thuê ngoài.

Nhờ đó, doanh nghiệp có thể tiết kiệm đáng kể chi phí nhân sự.

Tăng tính linh hoạt trong việc tổ chức bộ máy kế toán

Thông tư cho phép doanh nghiệp chủ động lựa chọn hình thức tổ chức công tác kế toán phù hợp với nhu cầu thực tế.

Doanh nghiệp có thể:

• Bố trí nhân viên kế toán nội bộ;
• Thuê dịch vụ kế toán;
• Kết hợp nhiều hình thức khác nhau.

Đây là thay đổi phù hợp với xu hướng hiện nay khi rất nhiều doanh nghiệp siêu nhỏ lựa chọn thuê ngoài để tối ưu chi phí vận hành.

Quy định rõ việc áp dụng nhất quán chế độ kế toán

Thông tư yêu cầu:

Doanh nghiệp phải áp dụng nhất quán chế độ kế toán đã lựa chọn trong suốt năm tài chính.

Việc thay đổi chỉ được thực hiện từ đầu kỳ kế toán năm tiếp theo.

Quy định này giúp:

• Đảm bảo tính so sánh của số liệu;
• Hạn chế việc thay đổi tùy tiện nhằm phục vụ mục đích thuế;
• Nâng cao độ tin cậy của báo cáo tài chính.

4. Doanh nghiệp cần lưu ý khi áp dụng

Để triển khai hiệu quả Thông tư 58/2026/TT-BTC, doanh nghiệp nên:

• Rà soát lại việc phân loại doanh nghiệp để xác định có thuộc diện doanh nghiệp siêu nhỏ hay không;
• Xây dựng quy trình lưu trữ chứng từ đầy đủ;
• Lựa chọn nhân sự kế toán phù hợp hoặc thuê dịch vụ kế toán;
• Thực hiện ghi chép kịp thời, trung thực và đầy đủ các nghiệp vụ phát sinh;
• Theo dõi thường xuyên các văn bản hướng dẫn liên quan đến thuế.

Kết luận

Thông tư 58/2026/TT-BTC được kỳ vọng sẽ tiếp tục tháo gỡ khó khăn cho cộng đồng doanh nghiệp siêu nhỏ thông qua việc đơn giản hóa chế độ kế toán nhưng vẫn đảm bảo tính minh bạch và khả năng kiểm soát tài chính. Đây không chỉ là công cụ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn là nền tảng quan trọng để quản trị hiệu quả và phát triển bền vững.

Đối với các doanh nghiệp siêu nhỏ, việc chủ động nghiên cứu và áp dụng đúng quy định của Thông tư 58 sẽ giúp giảm thiểu rủi ro về kế toán – thuế, đồng thời nâng cao năng lực quản trị trong giai đoạn cạnh tranh ngày càng cao.

Tài liệu tham khảo

1/ Thông tư 58/2026 – hướng dẫn chế độ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ

2/ Luật 04/2017/QH14 hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa